Analiza obejmuje średnie ceny wskaźnikowe netto za 1 m³ wody (E6) i za 1 m³ ścieków (E7), obliczone na podstawie danych przedsiębiorstw uczestniczących w benchmarkingu w poszczególnych latach 2015–2024. W opracowaniu wykorzystano wartości średnie dla trzech grup wielkości przedsiębiorstw.
Przedsiębiorstwa uczestniczące w badaniu na potrzeby niniejszego raportu zostały podzielone na trzy grupy według kryterium liczby mieszkańców korzystających z sieci wodociągowo-kanalizacyjnej:
- małe – obsługujące do 20 tys. mieszkańców,
- średnie – obsługujące od 20 tys. do 100 tys. mieszkańców,
- duże – obsługujące ponad 100 tys. mieszkańców.
1.1. Definicja i sposób kalkulacji wskaźników
| Wskaźnik | Sposób kalkulacji | Jednostka | Zakres |
| E6 – cena wskaźnikowa 1m3 wody | przychody netto z działalności wodociągowej taryfowej ÷ ilość sprzedanej wody taryfowej | zł/m³ | woda sprzedana w danym okresie |
| E7 – cena wskaźnikowa 1m3 ścieków | przychody netto z działalności kanalizacyjnej taryfowej ÷ ilość odebranych ścieków taryfowych | zł/m³ | ścieki odebrane w danym okresie |
Cena wskaźnikowa uwzględnia łączne przychody z działalności taryfowej w relacji do wolumenu sprzedaży wody lub odbioru ścieków. Wskaźniki mają charakter netto, a więc nie obejmują podatku VAT.
Wyniki odnoszą się do przedsiębiorstw uczestniczących w badaniu benchmarkingowym IGWP, a nie do wszystkich podmiotów wodociągowo-kanalizacyjnych.
Cena wskaźnikowa netto za 1 m³ wody (E6)
W całym analizowanym okresie we wszystkich grupach przedsiębiorstw wystąpiła tendencja wzrostowa. Wzrost miał jednak różną intensywność: do 2021 r. był przeważnie stopniowy, w latach 2022–2023 wyraźniej przyspieszył w przedsiębiorstwach średnich i dużych, natomiast w 2024 r. nastąpił silny wzrost we wszystkich grupach.
Tabela 1. Średnia cena wskaźnikowa netto za 1 m³ wody, zł/m³.
| Rok | Małe | Średnie | Duże |
| 2015 | 3,81 | 3,85 | 4,32 |
| 2016 | 3,80 | 3,97 | 4,35 |
| 2017 | 4,06 | 4,16 | 4,55 |
| 2018 | 3,90 | 4,18 | 4,65 |
| 2019 | 4,08 | 4,28 | 4,73 |
| 2020 | 4,30 | 4,32 | 4,92 |
| 2021 | 4,47 | 4,38 | 4,88 |
| 2022 | 4,53 | 4,61 | 5,03 |
| 2023 | 4,43 | 4,95 | 5,33 |
| 2024 | 5,27 | 5,35 | 5,94 |
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z ankiet ekonomiczno-technicznych IGWP za lata 2015-2024
Wykres 1 Średnia cena wskaźnikowa za 1m3 wody w latach 2015-2024 [zł/m3]
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z ankiet ekonomiczno-technicznych IGWP za lata 2015-2024
Tabela 2 Dynamika średniej ceny wskaźnikowej za 1m3 wody [zł/m3]
| Grupa | 2015 | 2024 | Zmiana 2015–2024 | Zmiana 2024/2023 |
| Małe | 3,81 | 5,27 | 38,3% | 19,0% |
| Średnie | 3,85 | 5,35 | 39,0% | 8,1% |
| Duże | 4,32 | 5,94 | 37,5% | 11,4% |
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z ankiet ekonomiczno-technicznych IGWP za lata 2015-2024
W latach 2015–2024 średnia cena wskaźnikowa wody wzrosła bardzo podobnie we wszystkich grupach: o 38,3% w przedsiębiorstwach małych, 39,0% w średnich i 37,5% w dużych. Odpowiadało to średniorocznemu tempu wzrostu na poziomie 3,6–3,7%. Zbliżona skala zmian wskazuje, że długookresowa presja na wzrost przychodów taryfowych w przeliczeniu na 1 m³ miała charakter powszechny, niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa.
Przez większość okresu najwyższą cenę notowały przedsiębiorstwa duże. W 2024 r. osiągnęła ona 5,94 zł/m³, wobec 5,35 zł/m³ w przedsiębiorstwach średnich i 5,27 zł/m³ w małych. Największa roczna dynamika wystąpiła jednak w grupie małych przedsiębiorstw: 19,0% w 2024 r. wobec 8,1% w średnich i 11,4% w dużych. Oznacza to wyraźne przyspieszenie po okresie niewielkich wahań i spadku o 2,2% w 2023 r. w grupie małych podmiotów.
Cena wskaźnikowa netto za 1 m³ ścieków (E7)
Ceny wskaźnikowe ścieków również wykazywały długookresową tendencję wzrostową, ale przebieg zmian był bardziej nieregularny niż w przypadku wody. Największą zmienność obserwowano w grupie małych przedsiębiorstw, w której występowały zarówno dwucyfrowe wzrosty, jak i wyraźne spadki roczne.
Tabela 3. Średnia cena wskaźnikowa netto za 1 m³ ścieków w latach 2015-2024 [zł/m3]
| Rok | Małe | Średnie | Duże |
| 2015 | 6,67 | 6,76 | 5,83 |
| 2016 | 7,38 | 6,61 | 5,91 |
| 2017 | 7,07 | 6,96 | 6,15 |
| 2018 | 7,81 | 7,02 | 6,04 |
| 2019 | 6,63 | 7,40 | 6,43 |
| 2020 | 7,35 | 7,20 | 6,25 |
| 2021 | 7,71 | 8,11 | 6,37 |
| 2022 | 8,91 | 8,74 | 6,44 |
| 2023 | 8,87 | 9,06 | 7,28 |
| 2024 | 10,40 | 10,02 | 8,05 |
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z ankiet ekonomiczno-technicznych IGWP za lata 2015-2024
Wykres 2. Średnia cena wskaźnikowa netto za 1 m³ ścieków w latach 2015-2024 [zł/m3]
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z ankiet ekonomiczno-technicznych IGWP za lata 2015-2024
Tabela 4 Dynamika średniej ceny wskaźnikowej 1m3 ścieków [zł/m3]
| Grupa | 2015 | 2024 | Zmiana 2015–2024 | Zmiana 2024/2023 |
| Małe | 6,67 | 10,40 | 55,9% | 17,2% |
| Średnie | 6,76 | 10,02 | 48,2% | 10,6% |
| Duże | 5,83 | 8,05 | 38,1% | 10,6% |
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z ankiet ekonomiczno-technicznych IGWP za lata 2015-2024
Największy skumulowany wzrost w latach 2015–2024 odnotowano w małych przedsiębiorstwach – o 55,9%, z 6,67 do 10,40 zł/m³. W przedsiębiorstwach średnich cena wzrosła o 48,2%, z 6,76 do 10,02 zł/m³, natomiast w dużych o 38,1%, z 5,83 do 8,05 zł/m³. Średnioroczne tempo wzrostu wyniosło odpowiednio 5,1%, 4,5% i 3,7%, co wskazuje na silniejszą presję wzrostową w mniejszych podmiotach.
W 2024 r. wzrost cen wyniósł 17,2% w przedsiębiorstwach małych oraz po 10,6% w średnich i dużych. Jednocześnie przez większą część analizowanego okresu ceny ścieków w dużych przedsiębiorstwach pozostawały najniższe. Może to wskazywać na znaczenie efektów skali, jednak na podstawie samych wartości wskaźnika nie można rozstrzygnąć, w jakim stopniu różnice wynikają z wielkości podmiotów, technologii oczyszczania, struktury sieci, poziomu obciążenia infrastruktury lub odmiennego składu przedsiębiorstw wod-kan.
W latach 2015–2024 ceny wskaźnikowe netto wody i ścieków rosły we wszystkich grupach przedsiębiorstw. W przypadku wody skala długookresowego wzrostu była zbliżona niezależnie od wielkości podmiotu, natomiast w przypadku ścieków wyraźnie większą dynamikę odnotowano w przedsiębiorstwach małych i średnich. W 2024 r. nastąpiło przyspieszenie wzrostu obu wskaźników, szczególnie ceny wody i ścieków w małych przedsiębiorstwach.
Cena ścieków pozostawała wyższa od ceny wody we wszystkich grupach i latach, a jej przebieg był bardziej zmienny. Wyniki wskazują również na trwałe zróżnicowanie między grupami: przedsiębiorstwa duże osiągały zazwyczaj najwyższą cenę wskaźnikową wody, lecz najniższą cenę wskaźnikową ścieków.
Marta Wojnowska
Główny specjalista ds. analiz ekonomicznych IGWP
