Rozszerzona odpowiedzialność producenta
Mikrozanieczyszczenia pochodzące z produktów farmaceutycznych i kosmetycznych stanowią coraz większe zagrożenie dla wody w Europie, a przekształcona dyrektywa UE w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych potwierdza konieczność wdrożenia zasady „zanieczyszczający płaci”. W ramach nowego systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) branże farmaceutyczna i kosmetyczna muszą pokryć co najmniej 80% kosztów oczyszczania czwartego stopnia, zapewniając, że obciążenie nie spadnie wyłącznie na gospodarstwa domowe czy MŚP. Opinia EurEau jest tutaj. Organizacje związane z gospodarką wodną podpisały także list wzywający przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen do wsparcia EPR
Warsztaty ECHA na temat materiałów mających kontakt z wodą pitną
W październiku 2025 r. ECHA zorganizowała warsztaty na temat procesu zatwierdzania materiałów mających kontakt z wodą pitną. Obejmował on obowiązki prawne i wymogi dotyczące danych na potrzeby powiadomień o zamiarze i wniosków na podstawie dyrektywy w sprawie wody pitnej, a także narzędzia informatyczne, systemy składania wniosków i dostępne materiały pomocnicze. Nagrania dostępne są tutaj.
Dyrektywa o ochronie gleby
Parlament Europejski zatwierdził w dniu 23 października kompromis osiągnięty w rozmowach trójstronnych w sprawie dyrektywy w sprawie monitorowania gleby. Tekst, który tworzy zharmonizowane ramy monitorowania i oceny stanu gleby, przetrwał ostatnią próbę odrzucenia go przez niektórych posłów do PE. Państwa członkowskie będą miały trzy lata na jej transpozycję do prawa krajowego.
EurEau poparła dyrektywę jako ważny krok w kierunku poprawy stanu gleb w Europie, które odgrywają kluczową rolę w obiegu wody. Chociaż w ostatecznym kompromisie pominięto wiele pozytywnych elementów pierwotnego wniosku, stworzy on solidną podstawę naukową dla działań państw członkowskich na rzecz poprawy stanu gleby.
Rozporządzenie w sprawie produktów nawozowych
Trybunał podzielił się swoimi uwagami w ramach konsultacji publicznych i zaproszenia do zgłaszania uwag na potrzeby oceny rozporządzenia w sprawie produktów nawozowych.
Gospodarka o obiegu zamkniętym
Wraz z 41 organizacjami z całej Europy EurEau podpisała list wzywający decydentów do utrzymania przejrzystości chemicznej i identyfikowalności produktów, podczas gdy UE przygotowuje nowe przepisy dotyczące gospodarki o obiegu zamkniętym. Podkreślamy, że konkurencyjność Unii zależy od czystej gospodarki, w której podmioty łańcucha wartości są w pełni poinformowane o substancjach zawartych w produktach. W piśmie podkreślono, że przejrzystość nie jest obciążeniem, ale istotnym czynnikiem umożliwiającym innowacje, odporność i konkurencyjność.
REACH
EurEau opracowała zalecenia dotyczące zbliżającego się przeglądu rozporządzenia UE w sprawie chemikaliów REACH. Trwający kryzys związany z PFAS i rosnący poziom zanieczyszczenia środowiska wodnego oznaczają, że obecne przepisy wymagają zaostrzenia. W szczególności branża apeluje o klasyfikację substancji PMT jako substancje wzbudzające szczególne obawy (SVHC) oraz o szersze stosowanie ogólnej oceny ryzyka. Publikacja wniosku Komisji zostaje odroczona na początek przyszłego roku w związku z negatywną opinią Rady ds. Kontroli Regulacyjnej w sprawie oceny skutków regulacji.
Rekomendacje EurEau można przeczytać tutaj.
PFAS
Komisja Europejska ostatecznie opublikowała ograniczenie REACH dotyczące stosowania PFAS w pianach gaśniczych poprzez zmianę załącznika XVII do tego rozporządzenia. Doprowadzi to do stopniowego zakazu stosowania “wiecznych chemikaliów” w tym zastosowaniu. Tekst przewiduje okresy przejściowe do 10 lat w przypadku niektórych ekstremalnych pożarów. Piany gaśnicze prowadzą do masowego skażenia zasobów wody pitnej w pobliżu miejsc ćwiczeń przeciwpożarowych, takich jak lotniska czy obiekty wojskowe w całej Europie. W przeszłości prowadziło to do narażenia konsumentów na wysokie poziomy PFAS w wodzie pitnej w wielu miejscach. Nasza reakcja jest tutaj.
Ostateczny wniosek ECHA dotyczący uniwersalnego zakazu PFAS ma zostać przedstawiony pod koniec 2026 r., poprzedzony 60-dniowymi konsultacjami publicznymi na temat aspektów społeczno-gospodarczych. Komisja stwierdziła, że pracuje już nad własnym wnioskiem w sprawie ograniczeń w oparciu o prace ECHA. W przypadku braku rozwiązań alternatywnych Komisja zaproponuje odstępstwa ograniczone w czasie.
Tworzywa sztuczne jednorazowego użytku
Komisja opublikowała niewiążące wytyczne określające kryteria dotyczące kosztów sprzątania odpadów zgodnie z art. 8 ust. 4 dyrektywy w sprawie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych.
EurEau z zadowoleniem przyjmuje włączenie do definicji “kosztów usuwania odpadów” czyszczenia i usuwania produktów jednorazowego użytku z infrastruktury ściekowej. W badaniu EurEau z 2018 r. oszacowano te koszty na ponad 900 mln euro (wliczając Wielką Brytanię). Do tej pory koszty ponosili operatorzy kanalizacji.
Ochrona ludności
PR i Rada opracowują stanowisko w sprawie wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności oraz unijnego wsparcia na rzecz gotowości i reagowania na sytuacje zagrożenia zdrowia. Branża wod-kan apeluje o włączenie podmiotów gospodarki wodnej do mechanizmu wsparcia, biorąc pod uwagę rolę usług wodnych odpornych na sytuacje kryzysowe dla skutecznej gotowości i reagowania na sytuacje zagrożenia zdrowotnego.
Kryzys zdrowotny
Komisja Europejska wystosowała zaproszenie do zgłaszania uwag na temat unijnego planu zapobiegania, gotowości i reagowania na kryzysy zdrowotne. Apelujemy o uznanie zaopatrzenia w wodę pitną i gospodarki ściekowej za podstawowe elementy europejskiej architektury bezpieczeństwa zdrowotnego. Usługi wodne mają zasadnicze znaczenie dla zdrowia publicznego, a także stanowią podstawowy element funkcjonowania systemów opieki zdrowotnej. Zapewnienie odporności tych usług na sytuacje kryzysowe jest zatem niezbędne dla skutecznego i skoordynowanego podejścia UE do stanów zagrożenia zdrowia. Nasze uwagi dotyczące zaproszenia do zgłaszania uwag są dostępne tutaj.
Zamówienia publiczne
Komisja Europejska opublikowała sprawozdanie z oceny dyrektyw w sprawie zamówień publicznych. W ocenie stwierdzono, że obecne ramy zamówień publicznych nie są wystarczająco elastyczne, spójne i strategicznie ukierunkowane, aby skutecznie reagować zarówno na obecne, jak i pojawiające się wyzwania. Ocena ta stanowi pierwszy krok w kierunku zmiany dyrektyw w sprawie zamówień publicznych z 2014 r.
Wieloletnie Ramy Finansowe
Komisja przyjęła projekt rozporządzenia w sprawie finansowania działań na rzecz spójności, rolnictwa, dobrobytu i bezpieczeństwa. EurEau z zadowoleniem przyjmuje projekt aktu prawnego i sugeruje dalsze ulepszenia, aby zapewnić wsparcie dla sektora wodnego w ramach kolejnego 7-letniego cyklu finansowania. Apelujemy o wyraźne włączenie infrastruktury usług wodnych do kwalifikujących się priorytetów finansowania, o uwzględnienie inwestycji związanych z wodą w ramach horyzontalnych celów polityki (klimat, środowisko i bezpieczeństwo), o zniwelowanie luk w zarządzaniu poprzez zapewnienie udziału lokalnych i regionalnych dostawców usług wodnych w procesie decyzyjnym oraz o zwiększenie wsparcia w celu zwiększenia zdolności absorpcji środków finansowych. Pełna opinia jest dostępna tutaj.
Przygotowała Klara Ramm na podstawie danych EurEau i portali europejskich, k.ramm@igwp.org.pl
