Solidarni z Ukrainą CZYTAJ WIĘCEJ

Spotkanie grupy roboczej ds. Programu „Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027” (FEnIKS)

Spotkanie grupy roboczej ds. Programu „Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027” (FEnIKS)

10 czerwca w Ministerstwie Funduszy u Polityki Regionalnej odbyło się spotkanie grupy roboczej ds. Programu „Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027” (FEnIKS)

Prace nad programem rozpoczęły się już w 2019 roku od określenia Celów Polityki 1 i 3. FEnIKS został już w zasadzie opracowany. Odbyły się konsultacje społeczne i negocjacje z Komisją Europejską.  Do końca czerwca dokument powinien być uzgodniony pomiędzy KE i stroną polską. 14 czerwca mają się odbyć  decydujące negocjacje, a  kwestie sporne zostaną przesunięte na poziom polityczny.

Dokument implementacyjny pozostaje w gestii państw członkowskich, dlatego kolejnym krokiem Ministerstwa jest praca nad szczegółowymi kryteriami.  Pierwsze nabory powinny być ogłoszone  jeszcze w tym roku. Do września powinien się pojawić szczegółowy opis osi priorytetowych.

Komitet Monitorujący powinien się ukonstytuować jak najszybciej.

Jedną z istotnych kwestii do rozstrzygnięcia jest aspekt instrumentów zwrotnych. Do jakiego stopnia powinny być zaangażowane instrumenty zwrotne. Kwestią istotną jest tu ESCO (finansowanie energooszczędności). Program nie ma narzuconego katalogu beneficjentów – zostanie opracowany w wyniku konsultacji. Podobnie kryteria.

Stan uzgodnień:

– Budżet FEnIKS jest ostatecznie niższy o 1 mld euro niż było planowane na początku. W założeniu jest  niższy, bo w obecnej perspektywie Fundusz Spójności został okrojony o ponad 60%. W FEnIKS jest obecnie nieco ponad 24 mld (POIŚ miał ponad 27). Aby zachować sprawiedliwy podział fundusz został pomniejszony proporcjonalnie  o 6-7% w każdym sektorze.

– FEnIKS kładzie nacisk na cele klimatyczne, w Funduszu Spójności (FS), musi to być minimum 37% alokacji finansowej; w Europejskim Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) ma to być to minimum 30%.

– Przyroda jest priorytetem, budżet na przyrodę jest dwukrotnie wyższy: min 4% w każdym projekcie musi być przeznaczone na ochronę przyrody. W kontekście projektów w ochronę przyrody brak jest zgody na finansowanie elementów towarzyszących ochronie przyrody (infrastruktura, parkingi, budynki itd.).

– Istotna jest edukacja ekologiczna w każdym wymiarze i obszarze. KE kładzie na to duży nacisk.

– GOZ jest klauzulą generalną, więc może być elementem każdego projektu.

ENERGETYKA

Cel to pozyskiwanie energii z OZE. Duży nacisk położony jest na czyste powietrze. Nowością jest wejście w niskoemisyjną produkcję wodoru. Istotną dla naszego sektora informacją może być zwiększenie budżetu na biogaz – jego produkcję (również z osadu) oraz dążenie do rozwoju infrastruktury zdolnej transportować biogaz.

ŚRODOWISKO

Priorytetem jest adaptacja miast do zmian klimatu.

Wody opadowe:

Brak możliwości inwestowania wyłącznie w twardą infrastrukturę, np. zbiornik retencyjny. Każda inwestycja musi mieć element zielono-niebieskiej infrastruktury. Jeśli budowany będzie zbiornik retencyjny to musi być razem z elementem przyrodniczym (zielonym).  Niebiesko – zielona infrastruktura ma się koncentrować na zatrzymaniu wody tam, gdzie spadła. Praktycznie więc brak będzie możliwości finansowania kanalizacji opadowej.

Ścieki:

Ze względu na niewdrożenie dyrektywy ściekowej FEnIKS koncentruje się wyłącznie na poprawie sytuacji w aglomeracjach ściekowych. KE zaskarżyła Polskę do ETS . Wsparcie zostanie więc skierowane wyłącznie do aglomeracji powyżej 15 tys. RLM. (zmiana linii demarkacyjnej na poziomie krajowym).  Wsparcie otrzymają szczególnie największe aglomeracje, które nie spełniły wymagań dyrektywy. Decyzja bierze się z tego, że kary za niewdrożenie dyrektywy płacone są proporcjonalnie do wielkości aglomeracji. Aglomeracje powyżej 100 tys. RLM będą traktowane priorytetowo. Gospodarka osadowa będzie mogła być

Woda pitna:

Woda do spożycia ma istotniejszą wagę niż w poprzedniej perspektywie, ale tylko w kontekście jej odnowy. Możliwe wiec będą jedynie przedsięwzięcia modernizacyjne, odnawianie starej infrastruktury, likwidowanie wycieków.

Odpady:

Recykling jest priorytetem.

Rekultywacja:

Priorytetem są cele środowiskowe rekultywacji (raczej nie społeczne czy gospodarcze).

Powódź:

Niemożliwe będą inwestycje w nowe zbiorniki, dopuszcza się jedynie modernizację istniejącej infrastruktury.

Zakaz realizacji inwestycji z powołaniem na art.4 ramowej dyrektywy wodnej (odstępstwo ze względu na szczególny cel gospodarczy i społeczny).

TRANSPORT

Podstawą będą plany zrównoważonej mobilności miejskiej – warunek konieczny

KULTURA

Uczelnie artystyczne, obiekty rekreacyjne.

ZDROWIE

Podstawowe ośrodki ochrony zdrowia, psychiatria, rehabilitacja, dietetyka, ambulatoryjna opieka specjalistyczna  (brak wsparcia szpitalnictwa)..

Kryteria wyboru projektów

Nabory będą prowadzone w trybie konkurencyjnym i niekonkurencyjnym (pomoc techniczna, projekty strategiczne dla rozwoju państwa, sprawiedliwa transformacja itp.).

Kryteria dzielą się na formalne (spełnia/mnie spełnia) i merytoryczne z dozwoloną punktacją oceniającą.

Kryteria horyzontalne – dotyczą sprawdzenia beneficjantów pod względem wykluczenia, trudnej sytuacji finansowej itd. Ponadto będzie sprawdzona poprawność analiz, harmonogramów itd. Istotne kryteria dotyczą ochrony środowiska, zrównoważonego rozwoju (DNSH – nieczynienie szkody, taksonomia), GOZ, edukacji ekologicznej, zazieleniania itd.

Klara Ramm – ekspert Izby