27 lipca 2026 r. w Dzienniku Ustaw, pod poz. 1003, została ogłoszona ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji. Ustawa tworzy w Polsce ramy organizacyjne i prawne niezbędne do stosowania unijnego AI Act – rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689.
Nowe przepisy mają zapewnić bezpieczny i odpowiedzialny rozwój oraz wykorzystywanie sztucznej inteligencji, przy jednoczesnym wspieraniu innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw.
Co zmienia ustawa o AI?
Ustawa określa przede wszystkim zasady sprawowania w Polsce nadzoru nad rynkiem systemów sztucznej inteligencji. Jej celem jest zapewnienie skutecznego stosowania przepisów AI Act, ochrony praw podstawowych i bezpieczeństwa użytkowników, a także stworzenie warunków sprzyjających rozwojowi technologii AI.
Nowe rozwiązania mają przyczynić się do:
- zapewnienia jednolitych zasad stosowania przepisów dotyczących sztucznej inteligencji w całej Unii Europejskiej,
- zwiększenia bezpieczeństwa użytkowników systemów AI,
- ochrony praw podstawowych obywateli,
- budowania zaufania do nowych technologii,
- wspierania innowacyjności i konkurencyjności polskich przedsiębiorstw,
- rozwoju badań naukowych oraz praktycznego zastosowania sztucznej inteligencji.
- Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji
Jednym z najważniejszych elementów ustawy jest utworzenie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Komisja będzie pełnić funkcję organu nadzoru rynku w zakresie przewidzianym przez AI Act oraz krajową ustawę.
Do jej kompetencji należy m.in. wykonywanie zadań związanych z kontrolą przestrzegania przepisów dotyczących sztucznej inteligencji, podejmowanie działań związanych z funkcjonowaniem rynku oraz wspieranie rozwoju technologii AI.
Istotnym obszarem działalności Komisji będzie również reagowanie na zagrożenia związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Przepisy przewidują ponadto jej udział w funkcjonowaniu piaskownic regulacyjnych oraz współpracę z podmiotami rozwijającymi modele AI ogólnego przeznaczenia.
Piaskownica regulacyjna AI
Ustawa przewiduje możliwość tworzenia piaskownic regulacyjnych AI.
Rozwiązanie to ma ułatwić rozwój innowacyjnych technologii, a jednocześnie pozwolić na wcześniejsze zidentyfikowanie potencjalnych zagrożeń i problemów związanych z ich stosowaniem.
W ramach piaskownicy możliwe będzie m.in. określenie zakresu i warunków przeprowadzanych testów, liczby użytkowników oraz czasu ich prowadzenia.
Z piaskownic regulacyjnych AI będą mogły korzystać m.in.:
- przedsiębiorstwa, w tym startupy,
- jednostki samorządu terytorialnego
Udział mikro-, małych i średnich przedsiębiorców w piaskownicy jest nieodpłatny. Dla pozostałych podmiotów ustawa przewiduje opłaty, przy czym w przypadku jednostek samorządu terytorialnego obowiązują preferencyjne zasady ich ustalania.
Piaskownica pozwala na:
- sprawdzenie działania rozwiązania AI przed jego wprowadzeniem na rynek,
- identyfikację potencjalnych zagrożeń,
- lepsze przygotowanie do spełnienia wymogów prawnych,
- konsultowanie kwestii regulacyjnych,
- ograniczenie ryzyka związanego z wdrożeniem innowacyjnej technologii.
AI Act i polskie przepisy
Polska ustawa stanowi uzupełnienie unijnych regulacji zawartych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji (AI Act).
Oznacza to, że przedsiębiorcy i instytucje wykorzystujące lub rozwijające systemy AI powinni uwzględniać zarówno bezpośrednio stosowane przepisy unijne, jak i krajowe rozwiązania dotyczące nadzoru nad ich przestrzeganiem.
2 sierpnia 2026 r. rozpoczęło się stosowanie zasadniczej części rozporządzenia, w tym nowych obowiązków dotyczących przejrzystości korzystania ze sztucznej inteligencji.
Dla przedsiębiorców, instytucji publicznych i innych podmiotów wykorzystujących AI oznacza to konieczność zweryfikowania sposobu, w jaki systemy sztucznej inteligencji są stosowane w organizacji.
Podmioty udostępniające materiały spełniające definicję określoną w art. 3 pkt 60 AI Act powinny jasno poinformować odbiorców, że dana treść została wygenerowana lub zmodyfikowana z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Dotyczy to realistycznych materiałów wizualnych, dźwiękowych i audiowizualnych, które mogą sprawiać wrażenie autentycznych, mimo że zostały sztucznie stworzone lub zmienione.
W ramach zmian wprowadzonych przez tzw. AI Omnibus przesunięto terminy rozpoczęcia stosowania części obowiązków przewidzianych dla systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, dając dostawcom i podmiotom stosującym systemy AI dodatkowy czas na przygotowanie się do nowych wymogów.
W przypadku systemów AI wysokiego ryzyka objętych art. 6 ust. 2 AI Act, czyli m.in. systemów wykorzystywanych w obszarach wskazanych w załączniku III, w tym zarządzanie infrastrukturą krytyczną nowe obowiązki będą stosowane od 2 grudnia 2027 r.
USTAWA O SYSTEMACH SZTUCZNEJ INTELIGENCJI do pobrania
