W ostatnich latach przyjęto szereg istotnych regulacji dotyczących sektora, w tym zmiany ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, implementujące unijną dyrektywę w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, a także zmiany ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa oraz ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Regulacje te zostały w 2026 r. znowelizowane, a nowe przepisy wchodzą w życie, co oznacza dla przedsiębiorstw konieczność realizacji kolejnych ustawowych obowiązków.
Od kilku lat trwa również intensywna debata dotycząca systemu zatwierdzania taryf. W styczniu 2025 r. opublikowano projekt ustawy w tym zakresie, nad którym prace trwają już od blisko dwóch lat. Projekt przewiduje m.in. niezaakceptowane przez sektor taryfy progresywne. Od kilku miesięcy projekt pozostaje na etapie prac w Stałym Komitecie Rady Ministrów. Ministerstwo Infrastruktury przewiduje skierowanie projektu do Sejmu w IV kwartale br.
W poniższym artykule przytoczę najważniejsze zmiany legislacyjne jakie spotkały w bieżącym roku branżę oraz co nasz czeka w przyszłości.
Ustawa o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa
3 kwietnia 2026 roku weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 2025 roku o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa, implementująca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium (dyrektywa NIS 2)
Ustawa, jak już informowaliśmy w poprzednich artykułach nakłada na podmioty kluczowe i ważne szereg obowiązków związanych z organizacją i zapewnieniem cyberbezpieczeństwa. Obejmują one m.in. obowiązek dokonania wpisu do Wykazu KSC, wdrożenia systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji, wyznaczenia osób odpowiedzialnych za kontakty z podmiotami KSC, zapewnienia użytkownikom dostępu do informacji o cyberzagrożeniach oraz możliwości ich zgłaszania, a także opracowywania, stosowania i aktualizowania dokumentacji dotyczącej bezpieczeństwa systemu informacyjnego. Ustawa reguluje również zasady obsługi i zgłaszania incydentów poważnych, w tym obowiązki związane z wczesnym ostrzeganiem, sprawozdawczością, współpracą przy obsłudze incydentów oraz informowaniem użytkowników o poważnych cyberzagrożeniach. Ponadto podmioty są zobowiązane do organizacyjnego zapewnienia realizacji zadań z zakresu cyberbezpieczeństwa, natomiast podmioty kluczowe podlegają obowiązkowi okresowego przeprowadzania audytów bezpieczeństwa. Istotnym elementem regulacji jest również określenie odpowiedzialności kierownika podmiotu kluczowego lub ważnego za wykonywanie obowiązków w zakresie cyberbezpieczeństwa.
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Implementująca Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw została podpisana przez Prezydenta RP i weszła w życie 21 maja br.
Do najważniejszych obowiązków dostawcy wody należy regularne monitorowanie jakości wody przeznaczonej do spożycia. W ramach tego obowiązku przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, w porozumieniu z właściwymi służbami sanitarnymi, wyznacza punkty poboru próbek oraz ustala harmonogram ich pobierania, z uwzględnieniem równomiernego rozmieszczenia punktów w obszarze sieci wodociągowej i równomiernego poboru w ciągu roku. Przedsiębiorstwo wykonuje również badania jakości wody zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi oraz art. 4g, a także prowadzi monitoring operacyjny w zakresie parametrów operacyjnych.
Istotnym obowiązkiem jest również dokonywanie ocen ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wody wykorzystywanego do poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi oraz w systemie zaopatrzenia w wodę. Ocena ryzyka w obszarze zasilania ujęcia obejmuje w szczególności identyfikację znaczących oddziaływań antropogenicznych i ocenę ich wpływu na stan wód, wyniki monitoringu oraz analizę zagrożeń zdrowotnych i czynników wpływających na jakość ujmowanej wody, przy czym dostawca sporządza i przekazuje ocenę ryzyka w obszarze zasilania ujęcia wraz z raportem podsumowującym do RZGW Wód Polskich oraz właściwego państwowego powiatowego lub granicznego inspektora sanitarnego do 31 grudnia 2026 r., natomiast ocenę ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę wraz z raportem przekazuje właściwemu organowi sanitarnemu do 30 czerwca 2028 r.
Kolejnym obowiązkiem jest udostępnianie konsumentom informacji, w tym co najmniej raz w roku najnowszych wyników monitorowania parametrów jakości wody, raportu podsumowującego z oceny ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę lub jego aktualizacji oraz zaleceń dla konsumentów w przypadku niespełnienia przez wodę wymogów jakościowych, a także informacji dotyczących oszczędnego gospodarowania wodą oraz aktualnej lub średniorocznej ceny dostarczanej wody w przeliczeniu na litr i metr sześcienny. Jeżeli jest to technicznie wykonalne, dostawca udostępnia również informacje o ilości zużytej wody i rocznym trendzie jej zużycia. Informacje dotyczące wyników monitorowania, oceny ryzyka i zaleceń udostępniane są na stronie internetowej lub w aplikacji mobilnej, a na wniosek konsumenta również w postaci papierowej. Natomiast informacje o cenie i zużyciu wody przekazywane są w ramach rozliczeń za zaopatrzenie w wodę. Dostawca wody jest ponadto zobowiązany do współpracy z samorządem w zakresie działań na rzecz poprawy lub utrzymania powszechnego dostępu ludności do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, w tym do oceny możliwości poprawy dostępu do wody dla osób i grup zagrożonych tzw. ubóstwem wodnym oraz informowania ich o możliwościach podłączenia do sieci wodociągowej i innych możliwościach uzyskania dostępu do wody.
Obowiązek dostawcy obejmuje również, wspólnie z samorządem, zapewnienie powszechnie dostępnych punktów poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi oraz utrzymywanie ich w odpowiednim stanie technicznym i higienicznym, z uwzględnieniem zapotrzebowania na takie punkty oraz warunków technicznych.
Nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym
4 lipca 2026 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym. Nowelizacja wprowadza nowe obowiązki dotyczące podmiotów krytycznych oraz operatorów infrastruktury krytycznej.
W myśl art. 6zi ust. 2 operator w terminie 30 dni od otrzymania informacji o wpisie do wykazu infrastruktury krytycznej wyznacza koordynatora ochrony infrastruktury krytycznej oraz jego zastępcę, posiadających wiedzę, umiejętności i doświadczenie w zakresie zarządzania bezpieczeństwem. Koordynator podlega bezpośrednio organowi zarządzającemu operatora, a jego wyznaczenie podlega zgłoszeniu odpowiednim podmiotom. Operator przeprowadza analizę zagrożeń w terminie 6 miesięcy od otrzymania informacji o wpisie do wykazu infrastruktury krytycznej. Na podstawie jej wyników wdraża odpowiednie rozwiązania w zakresie bezpieczeństwa fizycznego, technicznego, osobowego i cyberbezpieczeństwa oraz ciągłości działania i odtwarzania infrastruktury krytycznej.
Operator jest zobowiązany do opracowania i aktualizacji dokumentacji ochrony infrastruktury krytycznej. Oświadczenie o jej opracowaniu przedkłada odpowiednim podmiotom, w tym Rządowemu Centrum Bezpieczeństwa, w terminie 15 miesięcy od otrzymania informacji o wpisie do wykazu.
Operator jest także zobligowany do 31 marca każdego roku do sporządzenia raportu o stanie ochrony infrastruktury krytycznej za rok ubiegły, zawierający m.in. dane dotyczące bezpieczeństwa fizycznego, technicznego, osobowego oraz cyberbezpieczeństwa. Raport przekazuje właściwemu ministrowi oraz na żądanie właściwym organom, w tym Dyrektorowi Rządowego Centrum Bezpieczeństwa i Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, przy czym stanowi on dokument niejawny.
W myśl art. 6zzd podmiot w terminie 30 dni od otrzymania informacji o wpisie do wykazu podmiotów krytycznych wyznacza pełnomocnika bezpieczeństwa usługi kluczowej oraz jego zastępcę. Pełnomocnik realizuje m.in. zadania związane z oceną i zarządzaniem ryzykiem, zapewnieniem bezpieczeństwa fizycznego, osobowego i cyberbezpieczeństwa, ciągłością działania i odtwarzania oraz obsługą i zgłaszaniem incydentów istotnych, a o jego wyznaczeniu podmiot niezwłocznie informuje właściwy organ do spraw podmiotów krytycznych.
Podmiot krytyczny wdraża zintegrowany system zarządzania bezpieczeństwem, obejmujący m.in. ocenę ryzyka nie rzadziej niż raz na 2 lata, wdrażanie odpowiednich rozwiązań organizacyjno-technicznych, współpracę z właściwymi organami i służbami oraz zarządzanie incydentami. Pierwszą ocenę ryzyka przeprowadza w terminie 9 miesięcy od otrzymania informacji o wpisie, rozwiązania organizacyjno-techniczne wdraża w terminie 3 miesięcy od przeprowadzenia oceny, a dokumentację systemu opracowuje w terminie 15 miesięcy od otrzymania informacji o wpisie.
Na podmiocie krytycznym spoczywa obowiązek właściwego zarządzania incydentami w tym ich obsługi, zapewnienia właściwym organom oraz Dyrektorowi Centrum dostępu do informacji o zarejestrowanym incydencie oraz dokonywania ich klasyfikacji jako istotnych na podstawie określonych progów. Incydent istotny zgłasza właściwemu organowi, Dyrektorowi Centrum, Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz CSIRT nie później niż w terminie 24 godzin od jego wystąpienia lub wykrycia, a także współdziała przy jego obsłudze i informuje o jego usunięciu; sprawozdanie z zarządzania incydentem przekazuje w terminie do 30 dni od jego wystąpienia.
Istotnym obowiązkiem jest przeprowadzanie audytu zintegrowanego systemu zarządzania bezpieczeństwem, który podmiot krytyczny przeprowadza na własny koszt co najmniej raz na 3 lata., który obejmuje m.in. bezpieczeństwo informacji, ciągłość działania usługi kluczowej oraz bezpieczeństwo fizyczne. Audyt przeprowadza się również w przypadku wystąpienia incydentu istotnego na podstawie decyzji właściwego organu, a kopię raportu przekazuje się temu organowi w terminie 7 dni roboczych za pośrednictwem systemu S46 CyberHub.
Co nas czeka?
Projekt ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – dot. procedury zatwierdzania taryf
Od 10 stycznia 2025 r. procedowany jest projekt ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków UD48, regulujący procedurę zatwierdzania taryf. Projekt miał stanowić odpowiedź na apele branży dotyczące przywrócenia kompetencji do zatwierdzania taryf gminom, które obecnie pozostają po stronie Regulatora – Państwowego Gospodarstwa Wodnego „Wody Polskie”. Niestety, jak wskazywała Izba, zaproponowane rozwiązania prawne w sposób istotny zmieniają porządek prawny w zakresie ustalania taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę, nie odzwierciedlając większości postulatów zgłaszanych na przestrzeni ostatnich lat przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne.
Projekt zakłada pozostawienie Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu „Wody Polskie” kompetencji do ingerencji w procedurę zatwierdzania taryf, a wręcz je wzmacnia, jak również znacznie komplikuje tę procedurę, pozostawiając szerokie pole interpretacyjne. Nie można pominąć również wątpliwości dotyczących tzw. taryf progresywnych. Izba podtrzymuje stanowisko, że wprowadzenie taryfy progresywnej negatywnie wpłynie na sytuację finansową przedsiębiorstw, a także znacząco podniesie ceny w niektórych progach zużycia wody, co pogorszy sytuację części odbiorców, a ponadto – jest rozwiązaniem technicznie niemożliwym do wprowadzenia.
Powyższe kwestie stanowią jedynie najważniejsze obiekcje dotyczące projektu. W szczególności dotyczą one pozostawienia roli Wód Polskich w systemie zatwierdzania taryf oraz przyjęcia wskaźnika bazowego na poziomie 15 proc., od którego wymagane byłoby uzgodnienie z Wodami Polskimi. Innym spornym rozwiązaniem jest możliwość wprowadzania taryf progresywnych oraz zachowanie 3-letniego okresu taryfikacji.
Na przełomie roku Ministerstwo Infrastruktury opublikowało autopoprawki do projektu, który następnie został skierowany do Stałego Komitetu Rady Ministrów. Jak wskazywało Ministerstwo Infrastruktury, projekt pozostaje na tym etapie przedmiotem dalszych prac, a skierowanie go do dalszych prac parlamentarnych przewidywane jest w IV kwartale 2026 r. Jednocześnie, jak wskazywał wiceminister infrastruktury Przemysław Koperski, „jako rząd nie chcemy procedować projektu bez pozytywnej lub neutralnej opinii Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego”.
Na koniec sierpnia stanowisko Komisji pozostaje jednak negatywne. Jak informuje „Portal Samorządowy”, Komisja nie zmieniła dotychczas swojej oceny projektu. Samorządy nadal pozostają krytyczne wobec proponowanych rozwiązań, a zasadnicze Kwestie sporne dotyczą m.in. roli Wód Polskich w procesie zatwierdzania taryf, 15-proc. wskaźnika bazowego oraz możliwości stosowania taryf progresywnych.
Dyrektywa o oczyszczaniu ścieków komunalnych
Szerokiej dyskusji poddawana jest również przekształcona Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3019 z dnia 27 listopada 2024 r. dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych. Jednym z najważniejszych, a zarazem budzących największe kontrowersje elementów dyrektywy jest obowiązek wprowadzenia czwartego stopnia oczyszczania ścieków, ukierunkowanego na usuwanie mikrozanieczyszczeń. Jego finansowanie ma być oparte m.in. na systemie Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP, ang. EPR), w którym miałyby uczestniczyć przedsiębiorstwa z branży farmaceutycznej i kosmetycznej, których udział w powstawaniu mikrozanieczyszczeń jest największy. Podmioty te miałyby pokrywać 80% kosztów związanych z oczyszczaniem.
Termin implementacji przepisów nowej dyrektywy ściekowej na poziomie krajowym został wyznaczony na 31 lipca 2027 r. Niemniej jednak w rezolucji z 18 czerwca europosłowie wezwali do odłożenia wdrażania dyrektywy oraz rozłożenia jej implementacji na lata 2033–2045, zamiast rozpoczęcia jej stosowania od 31 lipca 2027 r., zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami.
Warto również wspomnieć, że Polska jako jedyne państwo członkowskie zaskarżyła do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przepisy dotyczące systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta, a rozprawa w tej sprawie ma odbyć się 3 września br. Niezależnie od toczącego się postępowania, dyrektywa została przyjęta i będzie wymagała wdrożenia, co oznacza, że jej realizacja stanie się jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed branżą wodociągowo-kanalizacyjną w perspektywie najbliższych dekad. Skala tego wyzwania jest szczególnie widoczna w wymiarze finansowym – Izba Gospodarcza „Wodociągi Polskie” szacuje, że koszty wdrożenia wymogów dyrektywy mogą sięgnąć nawet 100 mld złotych. W związku z tym branża oczekuje odpowiednich rozwiązań legislacyjnych oraz narzędzi finansowania, które umożliwią realizację wymogów dyrektywy bez nadmiernego obciążania użytkowników.
Nieprzerwanie od blisko 35 lat Izba Gospodarcza „Wodociągi Polskie” działa na rzecz branży wodociągowo-kanalizacyjnej, wspierając przedsiębiorstwa w mierzeniu się z najważniejszymi wyzwaniami stojącymi przed sektorem. Izba reprezentuje głos branży w toczących się procesach legislacyjnych, zabierając głos w sprawach istotnych dla jej funkcjonowania, a także dzieli się wiedzą i doświadczeniem poprzez wydawane zeszyty i kwartalniki poświęcone aktualnym zagadnieniom sektora oraz organizowane szkolenia dotyczące najważniejszych wyzwań prawnych i regulacyjnych.
Specjalista ds. Prawnych IGWP
Maciej Dadok
Źródła:
Samorządy nie odpuszczają w sprawie taryf za wodę. „Zdania nie zmieniamy”
Taryfy za wodę budzą kontrowersje. Projekt trafi do Sejmu nie wcześniej niż za kilka miesięcy
